ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ‘ਇੱਛਾ ਮੌਤ’ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਹਰੀਸ਼ ਰਾਣਾ ਦਾ ਹੋਇਆ ਅੰਤਿਮ ਸਸਕਾਰ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਰਚਿਤ ਨਾਂ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਰੀਸ਼ ਰਾਣਾ ਦਾ ਬੀਤੇ ਦਿਨੀਂ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਰੀਸ਼ ਰਾਣਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਵੱਲੋਂ ‘ਪੈਸਿਵ ਯੂਥਨੇਸ਼ੀਆ’ (Passive Euthanasia) ਯਾਨੀ ਇੱਛਾ ਮੌਤ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਮਿਲੀ ਸੀ।
ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ:
- ਲੰਬੀ ਬਿਮਾਰੀ: ਹਰੀਸ਼ ਰਾਣਾ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ‘ਵੈਜੀਟੇਟਿਵ ਸਟੇਟ’ (Vegetative State) ਵਿੱਚ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਕਾਰਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
- ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੜਾਈ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਤਾਂ ਜੋ ਹਰੀਸ਼ ਨੂੰ ਕਸ਼ਟਦਾਇਕ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਸਕੇ।
- ਇਤਿਹਾਸਕ ਫੈਸਲਾ: ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਬੋਰਡ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਛਾ ਮੌਤ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ‘ਪੈਸਿਵ ਯੂਥਨੇਸ਼ੀਆ’?
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕੁਝ ਖਾਸ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਪੈਸਿਵ ਯੂਥਨੇਸ਼ੀਆ’ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ:
- ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲਾਈਫ ਸਪੋਰਟ ਸਿਸਟਮ (ਜਿਵੇਂ ਵੈਂਟੀਲੇਟਰ ਜਾਂ ਫੀਡਿੰਗ ਟਿਊਬ) ਨੂੰ ਹਟਾ ਦੇਣਾ।
- ਇਹ ਉਦੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਨਾ ਬਚੀ ਹੋਵੇ।
“ਹਰੀਸ਼ ਰਾਣਾ ਦਾ ਕੇਸ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ‘ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਮਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ’ (Right to Die with Dignity) ਬਾਰੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਲ ਦਾ ਪੱਥਰ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।”
ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਭਾਵੁਕ ਵਿਦਾਈ
ਹਰੀਸ਼ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸਸਕਾਰ ਮੌਕੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ। ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਘਾਟਾ ਹੈ, ਪਰ ਹਰੀਸ਼ ਨੂੰ ਹੁਣ ਉਸ ਨਰਕ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਦਰਦ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਡੇਢ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
#HarishRana #EuthanasiaIndia #LegalNews #RightToDie #PunjabNews