ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ‘ਸੇਬੀ’ (SEBI) ਅਤੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲਾ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀਆਂ (NRIs) ਲਈ ‘ਆਪਣੇ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਜਾਣੋ’ (KYC) ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਰਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਵੇਂ ਕਦਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਹੁਣ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕੇਵਾਈਸੀ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਆ ਕੇ ਬੈਂਕ ਦੀਆਂ ਬ੍ਰਾਂਚਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਹੀ ਵਰਚੁਅਲ (ਆਨਲਾਈਨ) ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰ ਸਕਣਗੇ।
ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ ਆਸਾਨ: ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ
- ਵਰਚੁਅਲ ਕੇਵਾਈਸੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ: ਸੇਬੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਹੀ ਡਿਜੀਟਲ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਕੇਵਾਈਸੀ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਦੇਣ ‘ਤੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
- ਬੈਂਕ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ: ਜੇਕਰ ਇਹ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਐਨਆਰਆਈਜ਼ ਨੂੰ ਬੈਂਕ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ।
- ਮੌਜੂਦਾ ਨਿਯਮ: ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਦਸੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਨੇ ‘ਰੀ-ਕੇਵਾਈਸੀ’ (ਦੁਬਾਰਾ ਕੇਵਾਈਸੀ) ਲਈ ਜਿਓ-ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਟੈਗਿੰਗ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਾਅ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕੇਵਾਈਸੀ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।
- ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਵਧੇਗਾ: ਇਸ ਸੁਧਾਰ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਉਛਾਲ ਆਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ
ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ, ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਐਨਆਰਆਈਜ਼ ਜਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ‘ਡਿਊ ਡਿਲਿਜੈਂਸ’ (ਲੋੜੀਂਦੀ ਜਾਂਚ-ਪੜਤਾਲ) ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ (IP) ਐਡਰੈੱਸ ਤੋਂ ਵੀਡੀਓ ਕੇਵਾਈਸੀ ‘ਤੇ ਲੱਗੀ ਰੋਕ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਅਤੇ ਜੋਖਮਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਆਰਬੀਆਈ (RBI) ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੱਢਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਹੱਲ
ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਯੂਆਈਡੀਏਆਈ (UIDAI) ਵਾਂਗ ਅਥੈਂਟੀਕੇਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਪਾਸਪੋਰਟ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦਾ ਕੋਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤਰੀਕਾ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼-ਦੇਸ਼ਾਂਤਰ (Latitude-Longitude) ਆਧਾਰਿਤ ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਤੇ ਦੇ ਸਬੂਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਸੇਬੀ ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟ੍ਰਾਰ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਏਜੰਟਾਂ (RTAs) ਨਾਲ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੋਈ ਉਲਝਣ ਨਾ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਟੈਂਡਰਡ (ਮਿਆਰੀ) ਤਰੀਕਾ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।
NRIKYC #SEBI #VirtualKYC #NRINews #IndianShareMarket #InvestmentIndia #PunjabiNews