ਜਲੰਧਰ: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ (Cervical Cancer) ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵਿੱਢੀ ਗਈ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਮੁਹਿੰਮ ਬੇਹੱਦ ਸੁਸਤ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ 14 ਤੋਂ 15 ਸਾਲ ਦੀਆਂ 2.04 ਲੱਖ ਬੱਚੀਆਂ ਨੂੰ ਵੈਕਸੀਨ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਮਿੱਥਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ‘ਯੂ-ਵਿਨ’ (U-Win) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ 11 ਮਈ 2026 ਤੱਕ ਸਿਰਫ਼ 16,087 ਬੱਚੀਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਇਹ ਵੈਕਸੀਨ ਲੱਗ ਸਕੀ ਹੈ।
28 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕੁੱਲ ਕਵਰੇਜ ਮਹਿਜ਼ 7.89 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਹਰ 100 ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 8 ਬੱਚੀਆਂ ਤੱਕ ਹੀ ਇਹ ਕੈਂਸਰ ਰੋਕੂ ਟੀਕਾ ਪਹੁੰਚ ਸਕਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਸੂਬਿਆਂ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (26.96%) ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ (14.47%) ਤੋਂ ਵੀ ਕਾਫੀ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾ ਵਧੀ ਤਾਂ ਟੀਚਾ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ‘ਚ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ 4 ਸਾਲ
ਪਿਛਲੇ 72 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਔਸਤਨ ਸਿਰਫ਼ 230 ਬੱਚੀਆਂ ਦਾ ਟੀਕਾਕਰਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਜੇ ਵੀ 1.87 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੱਚੀਆਂ ਵੈਕਸੀਨ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਮੌਜੂਦਾ ਰਫ਼ਤਾਰ ਇਹੀ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਮਿੱਥੇ ਗਏ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ 817 ਦਿਨ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਰਕਾਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾ ਕੇ ਰਫ਼ਤਾਰ ਤੇਜ਼ ਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ 3 ਤੋਂ 4 ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।
29 ਮਈ ਨੂੰ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ 90 ਦਿਨ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਅਜੇ ਤੱਕ 10% ਕਵਰੇਜ ਵੀ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਹੈਲਥ ਮਿਸ਼ਨ (NHM) ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਘਨਸ਼ਿਆਮ ਥੋਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਟੀਕਾਕਰਨ ਸਵੈ-ਇੱਛੁਕ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਕਮੀ ਇਸ ਸੁਸਤ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ
ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2021 ਵਿੱਚ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਦੇ 1279 ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ 691 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ (ਯਾਨੀ ਹਰ 100 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 54 ਦੀ ਮੌਤ)। ਸਾਲ 2025 ਤੱਕ ਇਹ ਮਾਮਲੇ ਵਧ ਕੇ 1314 ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 710 ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਦਿੱਲੀ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ 2021 (793 ਮਾਮਲੇ) ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 2025 (692 ਮਾਮਲੇ) ਤੱਕ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ।
ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਟਾਪ 5 ਸੂਬੇ:
- ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼: 100.95% (ਟੀਚਾ: 7.51 ਲੱਖ | ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ: 7.58 ਲੱਖ)
- ਗੁਜਰਾਤ: 99.88% (ਟੀਚਾ: 5.40 ਲੱਖ | ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ: 5.39 ਲੱਖ)
- ਮਿਜ਼ੋਰਮ: 74.64%
- ਬਿਹਾਰ: 50.93%
- ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼: 50.28%
ਸਭ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸੂਬੇ/ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼:
- ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ: 0% (7.65 ਲੱਖ ਦੇ ਟੀਚੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕੋਈ ਟੀਕਾਕਰਨ ਨਹੀਂ)
- ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼: 1.15% (20.99 ਲੱਖ ਦੇ ਟੀਚੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਿਰਫ਼ 24,202)
- ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: 1.58%
- ਗੋਆ: 1.84%
- ਝਾਰਖੰਡ: 1.89%
ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਮਾਹਰ?
ਡਾ. ਅਨੁਰਾਧਾ ਬਾਂਸਲ (ਸੀਨੀਅਰ ਪੀਡੀਆਟ੍ਰਿਕਸ): > “ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਹਿਊਮਨ ਪੈਪੀਲੋਮਾ ਵਾਇਰਸ (HPV) ਦੇ ਸਟ੍ਰੇਨ 16 ਅਤੇ 18 ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਾਰੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਹ ਟੀਕਾ ਲਗਵਾਉਣ, ਤਾਂ 90% ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੈਕਸੀਨ ਸਰਕਾਰੀ ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ 14 ਤੋਂ 15 ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਕਿਸ਼ੋਰੀਆਂ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਮੁਫ਼ਤ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਵੈਕਸੀਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਾਂਚ (Screening) ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।”