ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਮਾਲ-ਢੋਆਈ ਵਾਲੇ ਟਰੱਕਾਂ ਦੇ ਬੇੜੇ (fleet) ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ 33% ਤੋਂ ਵੱਧ ਟਰੱਕ 12 ਸਾਲ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਹੋ ਰਹੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟਰੱਕਾਂ ਕਾਰਨ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਸੜਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵੀ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ।
ਮੁੱਖ ਅੰਕੜੇ: ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ
‘ਐਨਵਾਇਰੋਕੈਟਲਿਸਟ’ (Envirocatalyst) ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਟਰੱਕਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ:
- ਕੁੱਲ ਰਜਿਸਟਰਡ ਟਰੱਕ (2003 ਤੋਂ ਬਾਅਦ): 45.2 ਲੱਖ
- 12 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਟਰੱਕ: 19.5 ਲੱਖ
- 8 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਟਰੱਕ: 27.7 ਲੱਖ
- ਔਸਤ ਉਮਰ: ਪਿਛਲੇ 5 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਟਰੱਕਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਉਮਰ 7.5 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 9.5 ਸਾਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਕਿਹੜੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਾਣੇ ਟਰੱਕ?
ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, 12 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਾਣੇ ਟਰੱਕਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ:
- ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ: 1,81,582 (9.3%)
- ਕਰਨਾਟਕ: 1,62,589 (8.4%)
- ਗੁਜਰਾਤ: 1,53,768 (7.9%)
- ਹਰਿਆਣਾ: 1,51,052 (7.8%)
- ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼: 1,50,667 (7.7%)
ਮਾਰਕੀਟ ਲੀਡਰਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ
ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਟਰੱਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਹੈ। ਸਾਲ 2003 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹੋਏ ਕੁੱਲ ਟਰੱਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਟਾਟਾ ਮੋਟਰਜ਼ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ 58% ਹੈ, ਜਦਕਿ ਅਸ਼ੋਕ ਲੈਂਡ 27% ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ‘ਤੇ ਹੈ। ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਪੁਰਾਣੇ ਟਰੱਕਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਵਾਹਨਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ (Replacement) ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਕਿਉਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਦੇਰੀ?
ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਕਾਰਨ ਮਾਲਕ ਪੁਰਾਣੇ ਟਰੱਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਟਰੱਕ ਨਵੇਂ BS-6 ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸੁਨੀਲ ਦਾਹੀਆ (ਸੰਸਥਾਪਕ, ਐਨਵਾਇਰੋਕੈਟਲਿਸਟ): “ਲਗਭਗ 85 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪੁਰਾਣੇ ਟਰੱਕ ਟਾਟਾ ਮੋਟਰਜ਼ ਅਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਲੈਂਡ ਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਕੰਪਨੀਆਂ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨਾਂ (EV) ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵਧਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਕੜ ਗੁਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।”
#TruckingIndustry #IndianLogistics #OldVehicles #TataMotors #AshokLeyland #PollutionControl #TransportNews #PunjabNews #TruckStats #Envirocatalyst